Thứ Tư, 10 tháng 8, 2011

Ngồi bên lửa bếp, kể chuyện đời...



Nghe bài hát này, tự nhiên nhớ...ông ngọai.

Hồi khỏang 5-6 tuổi, cái hobby của mình là nghe bà ngọai hát mấy bài đồng dao của thế kỷ trước, và nghe ông ngọai kể chuyện đi khai phá.

Gia đình mình đại đa số sở hữu gene của ông ngọai. Cái gene phóng khóang, ruột để ngòai da, sống tự do với thiên nhiên, đếch sợ đứa nào hoặc con (thú) nào.

4-5 tuổi mình đã biết thưởng thức thịt cầy, thịt mèo, chim chuột rùa rắn, cũng nhờ ông ngọai. Con cháu hễ có món ngon là ông ngọai cho sấp nhỏ ăn....cho biết. Cái tính phóng khóang thể hiện cả trong cách nấu ăn, thịt cá chặt miếng nào miếng nấy tổ chảng, không có …hà tiện!

Những lúc thú vị nhất là khi ông ngọai mần heo. Thời đó bà ngọai nuôi heo đến lớn, không kiu người bán, mà ở nhà tự …mần thịt mấy con heo rồi chia, bán cho cả xóm. Tới cuối mùa lúa, mọi người mang lúa trả. Hể khuya mần heo thì tối đó sấp nhỏ không đứa nào ngủ được, nôn nao kiu ông ngọai nhớ kiu con thức dậy coi nghen. Cả đám nhao nhao giành phần: Ông ngọai để con cái tim heo nghen, ông ngọai để con cái đuôi nghen!....Rồi cả đám không chịu vô buồng ngủ mà nằm ngòai sân vì sợ ngủ quên ông ngọai với mấy cậu không kiu dậy.

Ông ngọai có sở thích nói chuyện rổn rảng, giọng sang sảng cách cả cây số còn nghe tiếng. Tối xuống, hể có khách là lại được dịp há mỏ nghe ông ngọai kể chuyện đời xưa. Chuyện đời xưa là lúc ông ngọai còn trẻ, và là khi mới cưới bà ngọai. Lúc đó xứ này rừng rú lắm. Cá sấu dưới sông còn lềnh khênh, rắn rít thì đầy trên ruộng, lục lâm thổ phỉ vẫn hay lẫn khuất. Bà ngọai hay kể lúc còn nhỏ, có lần nhà ông cố nửa đêm bị ăn cướp, bà ngọai với bà Ý phải luồn vô ruộng chạy trốn. Những câu chuyện của ông ngọai lấp lóa trong ánh lửa của những mảnh vỏ dừa khô hun muỗi hoặc lập lòe trong ánh sáng của ngọn đèn mù ù (mà chiều chiều sấp nhỏ tụi tui vẫn hay nhặt nhạnh về cạy lấy thịt đốt làm đèn) vẫn xuất hiện trong ký ức của mình với tỉ lệ khỏang một phần ngàn shot.

Ông ngọai kể những câu chuyện phá rừng khai hoang làm ruộng rẫy, kể chuyện bắt rắn và những ông thầy thuốc chuyên bắt và chữa rắn cắn như ông thầy Lục Căm xóm dưới, chuyện khúc sông nào hung dữ ra sao, chuyện giặc giã ‘mấy ổng” quánh chổ này chổ nọ, chuyện ‘hồi chín năm”, chuyện chạy giặc ra Rạch Giá như thế nào, chuyện cậu bé Tư con bà Ý đi lính rồi chết trẻ.

Những câu chuyện bên lửa bếp là một phần ấm áp nhất trong cỏi ký ức âm u lạnh lẽo mà mình hầu như quên mất.

Ông ngọai mất lâu rồi (vì hút thuốc và uống rượu), nhưng trong nhà ông vẫn là người chiếm một vị trí uy nghi như khi còn sống. Con cháu nhắc ông ngọai, vẫn nghe trong giọng nói từng đứa sự yêu thương, quý trọng. Ông ngọai mất đã hơn chục năm, nhưng tới bữa cơm vẫn có thêm cái chén đôi đũa để đó cho ông ngọai. Như thể cái giọng rổn rảng, cái tiếng cười thỏai mái hào sảng vẫn còn đâu đây.
Bây giờ, cháu gái ông ngọai cũng đang được thừa hưởng từ ông ngọai cái gene...thích kể chuyện, và hòai cổ......

Cúng kiếng

Người ta hay nói, cúng kiếng là chuyện phải thành tâm.

Ông bà cha má thường hay lưu truyền chỉ dạy cho con cái thế nào là "thành tâm". Nghĩa là mỗi ngày phải thắp nhang bàn ông Thiên, ông Táo mỗi khi chạng vạng, rằm, mùng một phải cúng kiếng. Khi đốt nhang không được thò cây nhang vô bếp lò mà đốt, vì như vậy mấy ông thấn thánh mấy ổng....giận. Đờn bà phụ nữ có mấy ngày không được thò vô chuyện cúng kiếng vì...không được trong sạch (còn đở hơn mấy thằng Ấn Độ, mỗi sáng phải đi tắm trước khi rờ vô cái bàn thờ ông thần Krisna của nó). Hễ không cúng thì thôi, mà cúng là phải đủ lễ, nghĩa là ông Thần tài, ông Địa, ông Táo, ông Thiên là mấy ông vegaterian, nào giờ hổng thấy ở nhà cúng đồ mặn cho mấy ổng. Chỉ có trái cây, bánh trái, nuớc trà thôi (lâu lâu cho mấy ổng chén rịu cũng được). Đốt nhang thường phải đốt 3 cây một chỗ, ông Táo ông Thiên có thể cúng thêm "tiền vàng bạc" (vàng mã), còn ông Thần tài giàu quá rồi, ông Địa thì không biết sài tiền nên khỏi cần.

Mỗi lần trong nhà sắp làm chuyện gì là nhứt định phải cúng kiếng. Rụt rịch cái cũng phải cúng kiếng, giống như ở ngòai đời phải đi xin license vậy, nhưng riêng cúng kiếng là một cách gia đình thành khẩn báo cho thánh thần chiện mình sắp mần, để mấy ổng chứng giám phò hộ.

Cái văn hóa của ngườ Việt là vậy, nên nhà nào "bèo" lắm cũng phải có cái bàn thờ Thần tài ông Địa và ông Táo, cho nó "ấm cúng trong nhà trong cửa".

Nhà mình từ lúc dzìa ở đến nay cũng đã gần 5 năm, mình vốn là người theo chủ nghĩa vô thần, chẳng hay cúng kiếng. Lúc về đây, thời may mà "thừa kế" từ chủ nhà trước cái bàn thờ Thần tài ông Địa rất "chuẩn" nên tiện thể giữ lại luôn. Chỉ có điều mình dẹp cái trang thờ màu mè nặng nề cũ đi, design cho hai ảnh cái nội thất hiện đại đơn giản hơn một tí. Ông Táo thì thú thiệt mình hổng có nhà cửa gì cho ảnh hết, vì mình nghĩ ảnh đã share dzí mình nguyên cái bếp mình yêu thích chăm chút rồi, nên hổng cần làm cho ảnh phòng riêng chi cho mất công. Thiệt tình mình ít có chăm sóc cúng kiếng mấy ảnh nhiều, vì cứ đi tối ngày, mà ở nhà cũng chẳng nhớ. Bà Giang chị bạn tối ngày chửi: "Mày nhớ cúng kiếng trong nhà trong cửa đàng hòang nghe mậy!"

Cũng may mấy ảnh cũng tình củm với mình, kg có trách cứ. Nên mình dzí mấy ảnh vẫn "sống" với nhau rất vui vẻ hòa bình. Mấy ảnh cũng từng dầm mưa dãi nắng dzí mình mấy lúc nhà mình không có nóc (sửa nhà).

Mình nghĩ mình có cái thành tâm theo kiểu của mình, nghĩa là cái sự cung kính nó nằm ở trong lòng, kg cần phải vái lạy, nhang đèn mới là thành khẩn. Lâu lâu mình nhớ thì có cái gì mình cúng cái đó, nhà không có hộp quẹt (chưa có chồng hút thuốc nên kg có) nên cũng chổng mông thò vô bếp lò đốt nhang chơi tuốt.