"Huy Hoàng"

Có nhỏ bạn quen từ hồi mới lên SG, lâu rồi kg gặp, nó chat với mình trên facebook, hỏi thăm rồi nói sao không lãnh người nhà qua coi em bé này nọ. Mình nói vợ chồng đang khó khăn, không có điều kiện làm chuyện đó. Bạn buông một câu: "Nhớ ngày xưa Ly huy hoàng lắm mà!". Mình nghe hơi sửng người một chút, vì cái câu này bạn bè tốt người ta không buông ra với nhau. Nhưng mình biết tánh nó, nên chỉ giải thích thời buổi khó khăn blah blah. Nhưng cái người đã không hiểu thì vẫn cứ không hiểu, vẫn cứ kiểu "có nhiêu tiền đâu, nhằm nhò gì!". Nên mình có hơi quạu, và kết thúc luôn cuộc nói chuyện.

Rồi mình ngồi ngẫm nghĩ, hoá ra có rất nhiều người quan niệm về sự sung sướng và huy hoàng dựa trên số tiền mà người ta kiếm được. Đúng là mới một năm trước, mình làm được nhiều tiền, nhưng hoàn toàn không đồng nghĩa là mình thấy hạnh phúc. Có lẽ không ai thấy được cái căng thẳng của việc kiếm ra đồng tiền đó, của việc đối diện hàng ngày với những bộ mặt mình ghét trong công việc, không ai thấy sự bấp bênh không chỗ dựa trong đời sống tinh thần của mình, không ai thấy những dồn nén, chán ngán trong đời sống tình cảm riêng khi suốt ngày gặp và đối diện với những kiểu đàn ông gia trưởng chỉ biết yêu sách, tham lam, đòi hỏi và ích kỷ. Ở VN chỉ một năm trước thôi, mình có công việc nhà cửa và một ít tiền để dành, nói chung về vật chất không có gì thiếu thốn. Nhưng mình luôn sống trong stress triền miên, cảm thấy cuộc đời không có ý nghĩa, mỗi ngày trôi qua trong đơn điệu buồn chán với những điều bất mãn.
Còn bây giờ, mình bỏ mọi thứ theo chồng, hai vợ chồng có một đống nợ phải trả, sắp sanh con lại thêm một gánh nặng khác, mỗi ngày phải tiết kiệm đủ thứ và nhịn nhiều thú vui riêng. Nhưng hơn bao giờ hết, mình cảm nhận được niềm hạnh phúc mình chưa từng có, sự thương yêu của cái gọi là gia đình mà cha sanh mẹ đẻ ra mình chưa từng biết. Mình biết ơn vì sự quan tâm lo lắng hi sinh của chồng dành cho mình và gia đình, mình biết ơn vì sau tất cả những con người được cho là "người thân" chỉ biết hành hạ và đòi hỏi mình, thì cuộc đời cũng mang đến cho mình một người thân đúng nghĩa, một chỗ dựa thật sự để mình cảm thấy cuộc đời mình còn bao niềm vui, mà không cần phải mua bằng nhiều tiền.
Cuộc sống có những điều kỳ diệu của nó. Giờ đây, mình cảm thấy thật bình yên sau khi mỗi sáng choàng tỉnh khỏi một cơn ác mộng nào đó (những căng thẳng trong cuộc sống trước đây khiến mình rất hay gặp ác mộng khi ngủ), mình nhìn thấy có một người hiền lành đang ở bên cạnh, có khi vẫn nắm tay mình trong khi ngủ, còn bạn nhóc thì cục cựa trong bụng vì giật mình.

Đây có lẽ là thứ "huy hoàng" nhất mà mình có, dù rất ít ai hiểu được.

Làm gì khi bạn sắp vỡ nợ

Đây là một đúc kết nhỏ của người viết, người đã trải qua 2 cuộc "khủng hoảng tài chính" cá nhân, và từng chứng kiến vô số cuộc khủng hoảng của người thân và bạn bè chung quanh. Quan điểm thể hiện trải nghiệm của cá nhân, có thể đúng, có thể sai.

Những việc cần làm ngay là ngồi xuống và kiểm tra rõ ràng bạn đang có cái gì trong tay: 

Thu
1. Xem xét nguồn thu nhập hiện tại, nên cân nhắc một cách thực tế xem nguồn thu này còn kéo dài được bao lâu. Nếu thấy tình hình khó khăn, nên tính đến việc thu nhập có thể ít đi trong 6 đến 12 tháng.
2. Kiểm tra xem có phương án nào khác để kiếm thêm thu nhập, như làm thêm, kinh doanh thêm, v.v. Đây không phải là lúc để bạn sợ mất mặt vì làm thêm một job "không xứng tầm", nên nhớ công việc lương thiện nào cũng là đáng trân trọng. Người ta chỉ khi dễ bạn khi bạn đi làm phiền, nhờ vả, xoè tay mượn nợ với họ, chứ người ta không coi thường khi bạn lao động chân chính. Còn những đứa đầu đất, rãnh ngồi phán xét công việc của thiên hạ mà không giúp ích gì thì không đáng để bạn quan tâm.

Chi
1. Lên một bảng danh sách chi tiêu mỗi tháng, nhớ chừa chỗ để điền thêm mỗi khi bạn nhớ ra thêm thứ gì.

2. Nhìn vô cái danh sách đó, phân loại các hạng mục theo nhóm: căn bản (kiểu kg ăn cơm ngày 3 bữa thì chết, vậy đó), giải trí, xã giao, du lịch, đám tiệc, cho tiền gia đình và nợ phải trả v.v.

3. Bước thứ 3 tương đối khó khăn. Đó là gạch bỏ từ từ những hạng mục kg nằm trong nhóm căn bản. 

Ví dụ như: coi phim tuần 3 lần thì xuống còn tháng 1 lần, hoặc coi trên internet mà kg đến rạp; ăn tiệm tuần 4 lần (chứ kg phải 4 ngày) thì xuống còn 2; đám cưới nên gửi thay vì đi (ít tốn tiền hơn) nếu kg thân thì không đi luôn và nhớ báo trước để người ta trừ đặt tiệc; thay vì cho tiền người nhà thì chỉ họ cách tự kiếm tiền; nợ phải trả thì coi có cách nào có thể trả ít đi không, chẳng hạn thà để mất một tài sản thế chấp hiện tại và tương lai gần không tạo ra giá trị hơn là cứ đóng tiền lãi dài dài, hoặc hỏi ngân hàng xem có các lựa chọn nào khác để cải thiện tình hình thanh toán.

Bạn nên nhớ đây là cả một quá trình đấu tranh tư tưởng, và cái bạn đụng nhiều nhất chính là ....cái bản mặt của bạn (hay nói mỹ miều hơn là sĩ diện của bạn). Vì đang được mọi người tung hô là người rộng rãi hào phóng, bạn sẽ bị một số người xầm xì khó chịu vì bạn bỗng dưng "keo kiệt". Nên nhớ, số người đó sẽ không nuôi sống hoặc bảo kê bạn dài lâu, hay kéo bạn lên lúc bạn khó khăn. Bạn tốt là người hiểu và cảm thông cho những khó khăn bạn đang trải qua và giúp bạn tháo gỡ. Đó mới là người bạn nên quan tâm.

Sau khi xử các nhóm khác xong, ta bắt đầu rờ nhóm căn bản. Nhóm này không phải chỉ có cơm ngày 3 bữa. Các công ty đa quốc gia truyền nhau bí kíp"Smart spending", nghĩa là khi "có biến" họ không đơn giản chỉ cắt chi tiêu, mà còn coi lại coi cách chi hiện tại có xì-tu-pịt quá không, có phải bạn đang nuôi béo những nhà cung cấp không, và bạn có bị họ lừa gạt, cắt cổ không, hoặc có khi bạn đang trả tiền cho những thứ mình không bao giờ sài tới, hoặc ngoài kia có thứ sài cũng được mà rẻ hơn vài lần.

Trong chi tiêu cá nhân căn bản, những thứ này gồm: tiền bảo hiểm nhà cửa xe cộ, tiền học hành cho con cái, tiền chợ, tiền xăng, quần áo, điện nước, điện thoại internet, v.v Nếu trước đây bạn sài đồ premium hay đồ hiệu, thì đã đến lúc bạn nên cân nhắc hàng hoá rẻ bền sài được. Vì sẽ thật là lố bịch khi bạn sắp vỡ nợ mà lại mặc quần áo hiệu, ở căn hộ đắt tiền, sài điện thoại xịn và cho con học trường tư, và lui tới nhà hàng quán bar cao cấp. 

Sau khi hoàn tất, ráp thử hai bảng này lại với nhau. Nếu Thu lớn hơn chi, thì bạn cũng chớ vội mừng, vì thu nhập trên kia bạn dự đoán chỉ tồn tại trong ngắn hạn. Nên chuẩn bị phương án tìm thêm thu nhập. Nếu Chi lớn hơn, nghĩa là bạn vẫn đang sài sang tiêu nhiều hơn số tiền mình có. Giờ đây phương án cắt giảm chi tiêu vẫn làm được nhưng không còn hiệu quả là bao. Có thêm thu nhập vẫn tốt hơn giảm chi tiêu rất nhiều vào lúc này. 

Nên nhớ, cuộc đời bạn rất dài, việc thắt lưng buộc bụng ngày hôm nay là để giúp bạn tồn tại và xây dựng lại cuộc sống về sau, hơn là chìm sâu trong nợ nần và vô số những vấn nạn khác kéo theo.

Nên nhớ, người ta giúp bạn trong ngắn hạn là để nhìn thấy bạn biết kiểm soát cuộc sống bạn tốt hơn, chứ không phải để nuôi béo lối sống phung phí thiếu suy nghĩ của bạn.

Nên nhớ, đời lên voi xuống chó là chuyện thường tình. Nếu lên voi không khinh chó thì lúc xuống chó vẫn có thể sống đời chó được bình an.

Nên nhớ, ngoài kia khối người đi lên từ khó khăn. Không phải tỷ phú hoặc bác học nào cũng xuất thân nhà giàu và được học hành ở trường danh tiếng. Con cái nhiều khi cần một chút khó khăn để hiểu giá trị cuộc sống. Nếu không, chúng ta chỉ tổ nuôi lớn thói ích kỷ của chúng. Chúng ta nên cho con trẻ kinh nghiệm sống hơn là tiền, vì tiền không ở lại lâu.

Người ta nói "Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời" là đúng, vì nhà giàu ít người biết dạy con biết cần kiệm, để khi có chuyện, rất dễ sa sút và lâm vào cảnh bần hàn.

Hoàng tử của nòng tui!

Trời tháng Năm hãy còn mùa xuân, nắng chưa gay gắt, hoa vẫn còn nở đầy và thỉnh thoảng có vài cơn mưa rào. Hoàng tử của lòng mình hẹn hò cùng mình vào mùa thu, nhưng thật ra là giữa mùa hè nắng nóng, nếu tính theo lịch Texas. Vì chàng đến vào lúc bà con đang chảy mỡ nên có vẻ buổi hò hẹn đầu tiên chàng sẽ mặc tà lỏn, áo không tay, hoặc có khi là chẳng mặc gì mà chỉ ....đóng khố!

Quà tặng cho buổi  hò hẹn đầu tiên mà mình chuẩn bị cho chàng có rất nhiều thứ, có cái đã mần xong, có cái vẫn còn nằm trong danh sách sẽ mần. Chắc tại mình quá tình cảm, bồng bột, và dành nhiều cảm xúc cho chàng, mối tình đầu tiên của mình, nên mình chuẩn bị nhiều quà gặp mặt quá chăng? Không biết chàng có xem thường mình hông?! Không biết chàng có chê những gì mình chuẩn bị cho chàng?! Mình nghe người ta nói chàng là người dễ tính, và họ còn bảo, vì chàng rất vô tư nên dù những thứ mình mần tặng cho chàng có xấu xí, vụng về, hoặc không vừa vặn, chàng cũng sẽ vui vẻ (hoặc càu nhàu tí chút) mà nhận.

Mình với chàng hiện giờ vẫn còn là long distance love, và để giữ gìn sự lãng mạn, hai bên đã thoả thuận không dùng công nghệ hiện đại như email, chat hay điện thoại để liên lạc cùng nhau, mà chủ yếu là dùng...thần giao cách cảm! :-) Tất cả là để tạo sự bất ngờ cho nhau trong buổi hò hẹn đầu tiên.
Ôi, sao mà mình hồi hộp quá!

Lúc nào mình cũng tưởng tượng ra khuôn mặt của chàng, âm thanh đầu tiên khi chàng gặp mình (chắc là hơi ồn ào chói tai một chút), làn da mềm mại của chàng cùng với mùi thơm quyến rũ, đôi bàn tay bàn chân xinh xắn, và cái đá lông nheo đầy tình tứ chàng ấy sẽ dành cho mình. Ôi, thật là êm ái làm sao!

Bây giờ, mình chỉ biết chăm chỉ hoàn tất những thứ mình chuẩn bị cho chàng, cho ngày gặp mặt, và nghĩ đến cảm giác lần đầu tiên được ôm chàng vào lòng. Đó sẽ là một ngày hạnh phúc.

Thế giới thứ ba

Để bà con khỏi nhầm, xin ghi chú ngay là bài này không viết về người đồng tính :-)

Từ lâu, có một suy nghĩ bất thành văn là nước Mỹ văn minh hiện đại. Việt kiều ở Mỹ,  suy ra mấy bợn này cũng văn minh hiện đại. Còn VN là nước nghèo, kém phát triển, và không văn minh hiện đại bằng. Tạm gọi là thế giới thứ nhất và thế giới thứ hai (cho cái nào nhứt cũng được, hổng quan trọng). Tuy nhiên, quan niệm này theo mình được coi là thiếu sót và thiếu bằng chứng thuyết phục, nếu chỉ xét so sánh riêng cộng đồng Việt Kiều Mỹ và người VN tại VN.

Người ta nói "ở trong chăn mới biết chăn có rệp (và nhiều thứ khác)". Khi sống bên này một thời gian, mình mới thấy thiệt ra cách sống của Việt kiều (VK), ít nhất là trong tiểu bang mình ở, không thuộc cái nào trong hai thế giới kể trên của Mỹ và VN, mà họ thuộc về một thế giớ khác: thế giới thứ ba!

Có thể kể ra một vài ví dụ để so sánh và nhận xét.

1. Về ngôn ngữ:
Thế hệ VK qua đây khi đã trên 18 tuổi đa phần nói tiếng Anh không chuẩn (không kể những cá nhân năng động, luôn muốn hoà nhập học hỏi). Họ nói tiếng Việt với nhau, và ngại nói chuyện, làm việc, giao tiếp với Mỹ. Mọi người có câu nói đùa là nhóm người này...sợ Mỹ. Nên không lạ có những trường hợp chỉ muốn làm ăn, thuê mướn, khám bệnh v.v. với VK với nhau để khỏi nói tiếng Anh....mỏi tay. Tuy nhiên, số này nếu đã sống ở Mỹ lâu (trên 20 năm) thì lại quên luôn nhiều từ ngữ, cách nói tiếng Việt. Thế nhưng, họ lại hay cười nhạo tiếng Việt của những người Việt mới qua và bảo rằng cách dùng từ ngữ mấy chục năm trước của họ mới đúng?!
Có lẽ họ quên là con người có thể già đi và chết, nhưng ngôn ngữ thì vẫn phát triển dù qua hàng ngàn năm.

Thế hệ VK qua lúc nhỏ hơn 10 tuổi thì nói tiếng Anh tốt, nói được tiếng Việt nhưng kém đọc viết. Vấn đề bự nhứt của nhóm này là họ nghĩ nói được tiếng Anh ngon là mình ngon, và họ hay so sánh hoặc coi thường người nói kém. Nhóm này cũng là nhóm nửa nạc nửa mỡ nhứt, vì họ văn minh nửa vời (hay tỏ vẻ mình là văn minh kiểu Mỹ, nhưng sẳn sàng phản ứng và...chửi lộn kiểu VN). Họ thường không dạy con nói tiếng Việt (chắc tại nghĩ tiếng Việt không "ngon"), nên sẽ đẻ ra một phần nhóm tiếp theo dưới đây.

Thế hệ VK đẻ tại Mỹ. Nhóm này đa phần nói tiếng Anh kiểu "thuần chủng", kém tiếng Việt vì nhiều tiểu bang không có trường học dạy Tiếng Việt (cái này người mình thua các hội quán người Hoa). Riêng chỉ có những gia đình chịu gìn giữ thì mới dạy con tiếng, kèm theo văn hoá lễ nghi phong tục VN.

2. Về văn hoá cách sống:

Mình từng bị shock vì thói quen của nhóm VK sống mấy chục năm bên này. Hôm đám cưới mình đi gửi thiệp, có cặp vợ chồng hỏi mình rủ thêm bạn của họ được hông. Mình đã mắt chữ A mồm chữ O rồi nhưng vẫn nói xin lỗi vì chỉ mời người thân và gia đình khoảng hơn 20 người, nơi tổ chức hạn hẹp nên xin từ chối. Ai dè, ngày đám cưới, họ vẫn dẫn thêm cặp vợ chồng lạ hoắc mà tụi mình không hề quen đi kiểu như hú nhau đi nhậu. Mình điên tiết vì kiểu coi thường gia chủ này nhưng vẫn lịch sự đón tiếp. Xin mở ngoặc là cái "văn hoá khách không mời mà đến" không phải của người Mỹ, và mình tin càng không có ở VN trong những đám cưới nhỏ.
Sau này cũng có nhiều đám rủ vợ chồng mình đi ăn uống cuối tuần ở nhà người lạ, mình đều cố tránh, hoặc có đi cũng cầm theo đồ ăn thức uống gì đó cho phải phép.

VK ở đây có tính tương trợ tốt hơn người Việt ở thành phố lớn. Đây là điều tốt. Họ giúp nhau dọn  nhà, cho nhau mượn đồ, gởi con nít nếu ba má bận bịu.

VK ở đây hay chặc chém lẫn nhau, nhứt là những dịch vụ chuyên nghiệp như luật sư bác sĩ, mà không dám làm với người bản xứ (ở VN thì ngược lại), do họ nắm được điểm yếu một số người không nói được tiếng Anh.
Rất nhiều VK ở đây có bằng Đại học (nhưng ít học cao hơn nữa). Nhưng cũng có rất rất nhiều người không học mà chỉ làm lao động phổ thông (nail, giữ em, thợ xây, sửa đồ lặt vặt, cắt cỏ, chạy bàn v.v.) và đa phần có trốn thuế, hoặc gian lận để hưởng phúc lợi xã hội. Nhóm này cũng là nhóm "se sua" nhất, nên về VN thấy mấy chú mấy thím nào hay khoe của, hoặc nổ nhiều nhất thì khả năng họ nằm trong nhóm này rất cao. Hơn nữa, Mỹ là quốc gia (hầu như duy nhất trên thế giới) không có luật quy định người lao động được nghỉ phép ăn lương bao nhiêu ngày, nên đa phần người đi làm cho các công ty được nghỉ nhiều nhất ba tuần trong suốt một năm  (tính ngày lịch chứ kg tính ngày làm việc). Còn các bợn nào quỡn về VN hoài là thuộc nhóm lao động phổ thông hoặc đang có ...7 nghề :-)

Quán ăn Việt Nam ở Mỹ: Dù ở VN chuyện đối xử không lịch sự và thiếu tôn trọng với người phục vụ là chuyện thường thấy (và là chuyện chẳng có gì hay ho) và không trả tiền boa, nhưng ở đây lại khác. Phía người phục vụ vẫn mong chờ có tiền boa dù phục vụ chẳng hề tốt như ở quán do người Mỹ làm chủ, còn thái độ phía người ăn thì cũng có nhiều trường hợp tệ không kém. Chuyện hai bên chửi lộn ỏm tỏi trong quán là thường ngày ở huyện, điều hầu như không thấy có ở nhà hàng Mỹ. Và những nhân vật chửi lộn cũng gồm có các nàng, các chú các thím VK qua Mỹ từ nhỏ và luôn nghĩ là mình đã văn minh kiểu Mỹ rồi như đã nói ở phần ngôn ngữ bên trên.

3. Thái độ đối với người Việt mới qua định cư:

Hầu hết VK nghĩ dân VN không nói được tiếng Anh. Họ đánh giá năng lực người mới qua bằng tiếng Anh theo kiểu chụp mũ. Xin chú thích là có người sống ở đây mấy chục năm nhưng không có cái bằng lận lưng quần, và cũng không phát âm chuẩn tiếng bản xứ, nhưng vẫn nghĩ dân từ VN mới sang là dốt và không làm gì được. Họ sẽ ngạc nhiên (và sau đó là bình phẩm "kiểu bà tám") nếu biết một cá nhân nào đó mới sang mà vừa có bằng cấp, vừa có thể hòa nhập và sài tốt ngôn ngữ bản xứ.
Ngay trong cộng đồng VK cũng có sự kỳ thị người qua trước qua sau.

Rất nhiều người ở đây lâu hay chê bai cách thức của người VN, và hay lên lớp họ về văn minh kiểu Mỹ, trong khi chính bản thân họ đang sống theo "văn minh" của thế giới thứ ba. Một thứ "văn minh" lai căn và không hoàn thiện.

Bên trên là sơ bộ những cảm nhận chủ quan theo quan sát được của người mới đến như mình. Đêm dài còn nhiều mộng. Hi vọng còn chuyện để kể với bà con.

Nhân vật thầm lặng

Từ ngày mình "gặp" bạn ấy, bản chưa nói với mình câu nào.
Lúc đó, mình tối mặt tối mũi với bao nhiêu là thứ. Có nhiều khi quên luôn bản. Vậy mà lúc trước, mình đã từng nghĩ, ngày mình gặp bạn ấy, mình sẽ tiếp đón vô cùng nồng nhiệt. Nói như vậy, không có nghĩa là mình lơ bản, mà ngược lại, bạn ấy là khách VIP số một của mình. Chỉ có điều, bản rất là "trầm tĩnh", nên nhiều khi khách bị quên.

Tuy bạn ấy kg gây ồn ào, nhưng mình vẫn biết, vẫn nhớ đến sự hiện diện của bản, là nhờ vào cái tật háu ăn (lại rất giống một nhân vật khác trong nhà). Từ ngày bạn ấy đến, cái shopping list mỗi khi đi chợ của mình ngày một dài ra. Khoảng một tháng đầu mình hơi khó chịu vì sự có mặt của khách lạ trong nhà, nhưng từ từ thì mình ổn cả. Và từ ngày có bạn ấy, mình tiêu thụ hơi bị nhiều đồ ăn, mà bạn ấy cũng ăn nhiều, rồi cái bạn háu ăn trong nhà cũng có dịp ăn ké. Nên nhiều khi, cả ba giành ăn với nhau.

Bạn ấy ăn nhiều nên ngày càng "phát tướng". Nhất là 2 tuần gần đây, mình thấy bạn ấy thay đổi rõ, mũm mỉm hơn hẳn dạo trước. Nhiều khi nhìn bản mà mình thấy...khó thở! Khi đi ngủ, bạn ấy cũng chiếm chỗ nhiều hơn, nên đa phần mình phải nằm nghiêng để bạn ấy rộng chỗ một chút.

Mình nghe nói, bạn ấy vốn cũng chẳng yên lặng như thế lâu, vì trong khoảng 4 tuần nữa, bản sẽ bắt đầu cau có, gay hấn với mình, có khi không vừa ý lại còn huých cho mình mấy cú. Nhưng mình không sợ. Hãy đợi đấy, ta đây sẽ sẳn sàng tỉ thí với nhà ngươi! :-)

Chuyện con Thắm

Con Thắm là bạn học hồi nhỏ của con Bé Ba. Hai đứa học chung từ cấp hai, rồi lên trung học. Ngược với con Bé Ba nhà nghèo má tối ngày đi trốn nợ, con Thắm là con chủ tiệm vàng có tiếng trong thị xã. Hồi còn đi học, khi mấy đứa bạn cùng lứa đạp xe đổ mồ hôi đến trường thì con Thắm đã có xe gắn máy chạy phon phon. Con Thắm con nhà giàu nhưng được cái tốt nết, không làm cao, chơi rất thiệt tình với bạn bè. Nó hơi lùn, da ngăm ngăm nhưng được cái có duyên nên hồi đi học cũng có nhiều đứa con trai để ý.

Học hết cấp 3, khi bạn bè đi học đại học thì nghe con Thắm lấy chồng. Chồng con Thắm là Việt Kiều, lãnh nó đi qua Mỹ nên nghe tin ai cũng mừng, nói con nhỏ này tốt số, đã con nhà giàu nay lại còn được qua xứ "thiên đường". Thiệt là số đẻ bọc điều.

Ai dè, vài ba năm sau, bạn bè lại bật ngửa khi nghe tin con Thắm thôi chồng rồi. Lý do là nó không chịu nỗi cảnh làm dâu xứ người. Mới nghe ai cũng ngạc nhiên, nói "Ụa, bên Mỹ xứ văn minh mà làm dâu giống gì?". Chừng nó kể lại, thì mới biết, là gia đình chồng nó thật ra chỉ là lao động cấp thấp bên đó, cả đại gia đình ở chung, và đặc biệt là bà má chồng ở xứ tân tiến mấy chục năm mà chịu khó giữ nguyên cái nếp lạc hậu, thích hành xác, kiểm soát và ra lệnh để biểu dương quyền lực của một bà má chồng, cái kiểu mà chỉ còn tồn tại trong tiểu thuyết hoặc mấy xứ "rừng rú". Con Thắm phải tuân thủ răm rắp các "quy tắc" của má chồng, bao gồm đi đứng, nói năng, ăn uống, và cả chuyện tiền bạc của vợ chồng nó. Còn thằng chồng thì ủng hộ má nó, vì nó nghĩ phải làm vậy để con Thắm, con gái VN mới qua, không có điều kiện làm quen với cuộc sống bên ngoài, có thể tự lập rồi không còn nghe lời nó nữa. Một kiểu kiểm soát kiểu thời Trung cổ mà ai cũng sẽ  ngạc nhiên khi thấy nó vẫn còn tồn tại trong cộng đồng xứ nó ngay tại một đất nước văn minh bậc nhất.

Cũng may cho con Thắm, nó chỉ chịu đựng vài năm thì hết nỗi, chứ còn nhiều người, tính cách mềm yếu thụ động hơn, thì còn bị "đàn áp" đến mười mấy năm, đến nỗi người nhà đến "giải cứu binh nhì" mà nạn nhơn vẫn còn khăng khăng giấu chuyện bị ngược đãi, nên chỉ có trời mới cứu nỗi.

Con Thắm thôi chồng, một thân một mình ra bươn chải kiếm sống. Một thời gian thì nó cũng xin được vô đứng tính tiền trong siêu thị. Con gái nhà giàu nay phải lao động tay chân thì thiệt là tội cho nó. Nhưng chắc nó cũng giấu gia đình chuyện công việc, nên không ai biết nó phải làm gì. Bẳng một thời gian, thì nó lấy chồng khác, một người da màu làm chung hãng và có một đứa con.

Sau mấy năm trời dành dụm, hai vợ chồng mới về lại thăm quê. Nhưng con Thắm chưa kịp mừng vì được gặp lại gia đình, thì chính người thân làm cho nó chưng hửng và than trời suốt hết quãng thời gian nó về quê.

Đón con Thắm tại sân bay là nguyên chiếc xe 25 chỗ với gần 20 người bà con tận xứ nào mà càn-nông bắn ba ngày chưa tới, đi từ quê nó ở miền Tây lên. Con Thắm sau khi mừng vui gặp lại ba má, thì nó bất ngờ nhận ra, mấy chục người bà con kia không phải vì thương nhớ mà đi đón nó, mà là họ xem đó là một chuyến du lịch miễn phí do Việt Kiều đài thọ. Nên con Thắm kinh hãi khi bà con bắt đầu ngồi chờ nó tính tiền ăn cơm (quán ngon đàng hoàng nghen), ngồi chờ nó trả tiền khách sạn cho mấy chục mạng, chờ nó trả tiền bao xe, chờ nó trả tiền khi vô chợ. Nó thất kinh vì đây là những khoản hoàn toàn ngoài dự tính của nó, vì hai vợ chồng phải tính toán dè xẻn lung lắm mới đủ tiền mua vé máy bay về xứ,  và cũng vì cái cách những người bà con của nó hớn hở vô tư xòe tay chờ nó đưa tiền làm cho nó thấy vừa thất vọng, vừa ngượng ngùng, vừa tức, vừa buồn nẫu hết trong lòng.

Nhưng bản tính nào giờ vốn xề xòa, hiền hậu, con Thắm không nói một lời nào, cố gắng lo cho chu toàn trong mấy ngày bà con lưu lại. Thằng chồng nó thì vẫn không hay biết gì, vì bất đồng ngôn ngữ nên không hiểu gì ráo trọi, nhưng chắc nó cũng ngạc nhiên tại sao đi cả đống người mà con vợ nó cứ phải liên tục móc tiền ra trả.

Suốt thời gian đó, nó cũng gặp được con Bé Ba vài lần và con Bé Ba là người duy nhất được biết hoàn cảnh thật của nó, và nghe nó chia sẻ những ấm ức trong lòng. Đêm trước khi con Thắm đi, con Bé Ba mang cho con Thắm đôi giày con nít, vì nghe nó nói sắp về mà chưa mua được gì cho con vì tiền bạc sài hết cả rồi.

An

Mấy tháng nay tối mặt tối mũi với bao nhiêu là công chuyện, chẳng viết được chữ nào dù có bao nhiêu là chuyện xảy ra.

Chuyện vui đầu tiên là chuyện con ngựa với con gà sắp có một con rắn :-), con rắn này nó làm con ngựa mệt muốn khùng, và làm con gà chạy te tái.

Chuyện thứ hai, ban đầu là mối lo, sau lại hóa ra may mắn, là việc bị phu nhơn mới cưới của người bạn thân của chồng (người này là đại diện tiêu biểu của nhóm 1) lấy lại chỗ ở dù họ không ở đó, thành thử hai vợ chồng phải dọn nhà. Cũng may, có mấy người bạn tốt, sẳn đó họ bàn, sao vợ chồng mình kg đi mua cái nhà nhỏ, vì tiền thuê nhà với trả góp nhà là bằng nhau. Rồi có cặp vợ chồng còn xăn xái kiếm nhà giúp mình. Rồi cũng may mình gặp trúng một em cò nhà người Mỹ (chuyên nghiệp có bằng cấp+giấy phép hành nghề) trẻ trung xinh đẹp và làm việc tận tâm. Sau một tháng ngựa chạy như ngựa và coi mấy chục cái nhà, hụt vài cái ngon lành, thì mình tìm ra được cái nhà rất vừa ý mà giá rẻ (vì nằm trong quỹ nhà của nhà nước chứ kg phải tư nhân). Bây giờ hai vợ chồng chỉ còn lo thủ tục giấy tờ nữa mà thôi. Kinh nghiệm nghề nghiệp cũng giúp mình đáng kể trong cái phi vụ cá nhân này.

Mua nhà cũng đồng nghĩa với việc phải xiết cái hầu bao. Thành ra, mấy bữa rày mình quăng bom tìm việc ráo  riết. Giờ thì giấy tờ mình đã có để đi làm, nhưng bị vì con rắn sắp xuất hiện, nên kg biết có ai chịu nhận mình hông. Thôi kệ, cứ tà tà! Quăng bom liên tục thế nào cũng có đứa...dính miểng! :-)

Trong lúc khó khăn, mình thấy rất rõ ràng người nào là bạn tốt, bằng những hành động nhỏ nhứt. Cái đẹp đẽ nhiều khi được gói trong miếng giấy hơi xù xì, mà nếu mình không nề hà cái vỏ bọc, để tâm lắng nghe quan sát chút xíu, thì sẽ nhận ra được cái tốt ở bên trong.

Cũng trong năm mới, mình bị phiền hà quấy rối hơi nhiều, bởi những người không tự tin và hạnh phúc với điều họ có. Nhưng mà thôi kệ, không phải ai cũng được "giác ngộ", và biết quý trọng từng thứ trong tay. Nhiều khi họ làm mình khó chịu, nhưng ngẫm ra, khi họ quạu quọ kiếm chuyện với mình, nghĩa là khi đó tâm họ bất ổn chứ kg phải là mình. Sân si ai cũng có, chỉ là ít hay nhiều mà thôi.

Ăn cái Tết đầu tiên xa xứ, tự nhiên thèm đủ thứ đồ ăn quê nhà. Và cái chưn của mình lại thèm đi, nhưng đành phải chờ con rắn. Có thể nói, đó là khởi đầu của những sự hi sinh bất tận, và vô điều kiện.

Năm mới đến, cầu mong một cuộc sống bình an cho mọi người, nhất là an ở trong lòng.

Sướng

Nhân đang viết về chủ đề hạnh phúc, mình nổi hứng làm tiếp một entry về chủ đề này.
Trong cuộc sống ngắn ngủi mà mình có diễm phúc đã và đang được sống, mình đã được có cơ duyên gặp gỡ, tiếp xúc rất nhiều người với những kiểu suy nghĩ, giáo dục, nền tảng gia đình, trải nghiệm cuộc sống khác nhau. Trong quãng thời gian đó, từ tuổi thơ cho đến lúc trưởng thành, mình cũng từng chứng kiến rất nhiều cuộc dâu bể đổi thay, những biến cố thăng trầm của bạn bè, người thân xung quanh, hay chỉ là của người dưng, hoặc những nhà hàng xóm. Quả thật, mỗi một cuộc đời, một sanh mạng, một cá thể, là rất khác nhau.

Hồi đi học, mình được dạy, có rất nhiều lý do để khiến người ta khác nhau như thế, như bản tánh trời sanh, nền tảng gia đình, giáo dục, môi trường sống, những kinh nghiệm tích lũy trong cuộc sống v.v. Nhưng, đến lúc này, thì mình nghiệm ra thêm một lý do nữa, nói theo ngôn ngữ nhà Phật, đó là sự "giác ngộ", mình tự định nghĩa, đó là sự khai sáng xuất phát tự trong tâm và trí não của từng cá nhân. Con người khác loài vật ở khả năng biết suy nghĩ, và quá trình này mình nghĩ nó lặp đi lặp lại như kiểu một nhà khoa học làm thí nghiệm trong phòng lab, sự miệt mài suy nghĩ và những phép thử, sẽ đưa con người, một ngày nào đó, đến với ánh sáng. Thứ ánh sáng này bao gồm nhiều điều trong đó, tri thức, hạnh phúc, sự bình an, tĩnh tâm, sự thông suốt trong tư tưởng, và điều người ta hay tả, là an nhiên tự tại.

Mình có dịp được tiếp chuyện với nhiều người về chủ đề hạnh phúc, hay từ bình dân người ta gọi là "sướng". Nói chung thì hằm bà lằng các quan điểm khác nhau. Nhưng nếu gom lại một cục, thì nó gồm hai loại tư tưởng sau: Thứ nhất, có người bảo: "Tui thấy tui có số sướng, không cần làm gì cũng có người phục vụ, không cần động tay chân, muốn gì được đó, tiền bạc xài thoải mái, nhà cao cửa rộng". Thứ hai, có người nói: "Chị bây giờ không ham có tiền em, chỉ mong làm đủ sống lo cho mấy đứa nhỏ trong nhà. Vài bữa trong hội đi ủy lạo, em có muốn đi chung giúp người này người kia kg? Không có tiền thì bỏ công cũng được, vui lắm".

Xem ra, người thứ nhất sướng thiệt, còn cái người còn lại thì nghèo và con cái nheo nhóc là cái chắc rồi.

Tuy nhiên, nếu bàn kỹ hơn một chút, cá nhân mình thấy, con người thứ nhất này không khác...con heo trong chuồng là mấy. Nghe tới đây chắc có người nổi sung mà nói rằng tui nói bá láp, hoặc vì... ghen ăn tức ở gì đó mà nói vậy :-) Nhưng quý vị hãy bình tĩnh mà bỏ thì giờ quan sát một chút coi, thì thiệt là, theo cặp mắt "người trần mắt thịt" của tui, con heo nó có làm gì đâu, có người phục vụ nó hết, nó chỉ kêu ột ột là có người cho ăn, ăn xong thì nằm, nằm rồi thì (xin lỗi) ị, mà ị cũng có người quét hốt cho nữa, tắm cũng có người tắm cho luôn, và nó cũng có "nhà cao cửa rộng" hẳn hoi, và để ý một chút thì con heo nó không bao giờ nhường nhịn đồ ăn của nó cho một ai. Thành thử, nếu hạnh phúc hay sung sướng chỉ bao gồm có nhiêu đó thì thứ hạnh phúc này con heo nó còn có nhiều hơn chúng ta. Và sống như vậy thì chúng ta tự nhiên "gần gủi" với loài vật hơn bao giờ hết. Mà cũng như mấy chú ỉn, nhóm người này thường "nhấp nhỏm" mỗi khi đứa khác mua cái xe xịn hơn ta, đeo cái nhẫn bự hơn mình, và nhà nó cao hơn nhà mình...cái tầng lửng!

Quan điểm sống thứ nhì, mình đã từng gặp từ lúc còn nhỏ xíu, và nhớ là đã viết một bài về người này, rồi giựt luôn cái giải quỷ sứ gì đó của thành phố. Đó là người làm hốt rác ở cái khu phố ổ chuột nơi mình trọ học. Cái  ánh sáng mà mình nói đã lóe lên lần đầu tiên khi mình nhìn (qua khung sắt hàng rào) người đàn ông trung niên đó ngồi hút thuốc và chơi với đứa con trai nhỏ theo phụ đổ rác với cha. Ngày đó, tự nhiên mọi thứ bừng sáng trong đầu mình, cái gì  là một nghề nghiệp mà ta yêu thích, cái gì là niềm vui và sự bình yên. Những con người theo luồng tư tưởng thứ hai này, họ luôn bận rộn, họ hay bị mắng mỏ, bị chỉ trích, và họ ...ít có tiền. Họ bỏ nhiều sức để làm chuyện "bao đồng" mà nhóm người thứ nhất sẽ thẳng thắn trả lời là: "Ai mà ở không làm mấy chuyện đó, nó không trả công cho tui thì tui ở nhà coi TV cho sướng", lại sướng :-) Những việc bao đồng đó gồm đi thăm hỏi một câu những người cần thăm hỏi, lau chùi quét dọn một nơi công cộng mà con nít cần để chơi hay học, vét một cái mương thúi trong xóm mà kg ai thèm vét thà để vậy hửi chơi, cho mấy đứa nhỏ ít sách vở bút thước để nó được đi học, nấu một nồi cơm cho người bệnh không tiền, nói ít đi một câu mắng mỏ để người khác không đau lòng, bớt một chút giận dữ để không làm chuyện bậy bạ, bỏ một ít sân si để cái đầu nhẹ vài cân.
Người theo quan điểm thứ nhì này thì thôi, cực hết biết, làm nhiều (mà còn làm không công), bị nhóm một khi dễ, không có của cải vật chất (vì đem cho hết rồi), nhìn bèo (vì không sài đồ xịn). Họ phải tự mưu sinh kiếm sống, không để ai nuôi, cũng không chôm chỉa mánh lới tiền bạc của người khác. Khổ thiệt! Nhưng tui phục họ làm sao.

Vì họ dám đấu tranh không chịu làm kiếp con heo, họ lao động một cách chân chính, họ không muốn "sướng", mà muốn chia sẻ cái khổ với  nhiều người, tim họ thổn thức tình thương đồng loại, và đầu họ luôn nghĩ suy để chắc rằng mình đang đi trong ánh sáng, thứ ánh sáng đưa người ta từ loài vượn đến con người đứng thẳng trên hai chân, và đi đến văn minh.