Làm gì khi bạn sắp vỡ nợ

Đây là một đúc kết nhỏ của người viết, người đã trải qua 2 cuộc "khủng hoảng tài chính" cá nhân, và từng chứng kiến vô số cuộc khủng hoảng của người thân và bạn bè chung quanh. Quan điểm thể hiện trải nghiệm của cá nhân, có thể đúng, có thể sai.

Những việc cần làm ngay là ngồi xuống và kiểm tra rõ ràng bạn đang có cái gì trong tay: 

Thu
1. Xem xét nguồn thu nhập hiện tại, nên cân nhắc một cách thực tế xem nguồn thu này còn kéo dài được bao lâu. Nếu thấy tình hình khó khăn, nên tính đến việc thu nhập có thể ít đi trong 6 đến 12 tháng.
2. Kiểm tra xem có phương án nào khác để kiếm thêm thu nhập, như làm thêm, kinh doanh thêm, v.v. Đây không phải là lúc để bạn sợ mất mặt vì làm thêm một job "không xứng tầm", nên nhớ công việc lương thiện nào cũng là đáng trân trọng. Người ta chỉ khi dễ bạn khi bạn đi làm phiền, nhờ vả, xoè tay mượn nợ với họ, chứ người ta không coi thường khi bạn lao động chân chính. Còn những đứa đầu đất, rãnh ngồi phán xét công việc của thiên hạ mà không giúp ích gì thì không đáng để bạn quan tâm.

Chi
1. Lên một bảng danh sách chi tiêu mỗi tháng, nhớ chừa chỗ để điền thêm mỗi khi bạn nhớ ra thêm thứ gì.

2. Nhìn vô cái danh sách đó, phân loại các hạng mục theo nhóm: căn bản (kiểu kg ăn cơm ngày 3 bữa thì chết, vậy đó), giải trí, xã giao, du lịch, đám tiệc, cho tiền gia đình và nợ phải trả v.v.

3. Bước thứ 3 tương đối khó khăn. Đó là gạch bỏ từ từ những hạng mục kg nằm trong nhóm căn bản. 

Ví dụ như: coi phim tuần 3 lần thì xuống còn tháng 1 lần, hoặc coi trên internet mà kg đến rạp; ăn tiệm tuần 4 lần (chứ kg phải 4 ngày) thì xuống còn 2; đám cưới nên gửi thay vì đi (ít tốn tiền hơn) nếu kg thân thì không đi luôn và nhớ báo trước để người ta trừ đặt tiệc; thay vì cho tiền người nhà thì chỉ họ cách tự kiếm tiền; nợ phải trả thì coi có cách nào có thể trả ít đi không, chẳng hạn thà để mất một tài sản thế chấp hiện tại và tương lai gần không tạo ra giá trị hơn là cứ đóng tiền lãi dài dài, hoặc hỏi ngân hàng xem có các lựa chọn nào khác để cải thiện tình hình thanh toán.

Bạn nên nhớ đây là cả một quá trình đấu tranh tư tưởng, và cái bạn đụng nhiều nhất chính là ....cái bản mặt của bạn (hay nói mỹ miều hơn là sĩ diện của bạn). Vì đang được mọi người tung hô là người rộng rãi hào phóng, bạn sẽ bị một số người xầm xì khó chịu vì bạn bỗng dưng "keo kiệt". Nên nhớ, số người đó sẽ không nuôi sống hoặc bảo kê bạn dài lâu, hay kéo bạn lên lúc bạn khó khăn. Bạn tốt là người hiểu và cảm thông cho những khó khăn bạn đang trải qua và giúp bạn tháo gỡ. Đó mới là người bạn nên quan tâm.

Sau khi xử các nhóm khác xong, ta bắt đầu rờ nhóm căn bản. Nhóm này không phải chỉ có cơm ngày 3 bữa. Các công ty đa quốc gia truyền nhau bí kíp"Smart spending", nghĩa là khi "có biến" họ không đơn giản chỉ cắt chi tiêu, mà còn coi lại coi cách chi hiện tại có xì-tu-pịt quá không, có phải bạn đang nuôi béo những nhà cung cấp không, và bạn có bị họ lừa gạt, cắt cổ không, hoặc có khi bạn đang trả tiền cho những thứ mình không bao giờ sài tới, hoặc ngoài kia có thứ sài cũng được mà rẻ hơn vài lần.

Trong chi tiêu cá nhân căn bản, những thứ này gồm: tiền bảo hiểm nhà cửa xe cộ, tiền học hành cho con cái, tiền chợ, tiền xăng, quần áo, điện nước, điện thoại internet, v.v Nếu trước đây bạn sài đồ premium hay đồ hiệu, thì đã đến lúc bạn nên cân nhắc hàng hoá rẻ bền sài được. Vì sẽ thật là lố bịch khi bạn sắp vỡ nợ mà lại mặc quần áo hiệu, ở căn hộ đắt tiền, sài điện thoại xịn và cho con học trường tư, và lui tới nhà hàng quán bar cao cấp. 

Sau khi hoàn tất, ráp thử hai bảng này lại với nhau. Nếu Thu lớn hơn chi, thì bạn cũng chớ vội mừng, vì thu nhập trên kia bạn dự đoán chỉ tồn tại trong ngắn hạn. Nên chuẩn bị phương án tìm thêm thu nhập. Nếu Chi lớn hơn, nghĩa là bạn vẫn đang sài sang tiêu nhiều hơn số tiền mình có. Giờ đây phương án cắt giảm chi tiêu vẫn làm được nhưng không còn hiệu quả là bao. Có thêm thu nhập vẫn tốt hơn giảm chi tiêu rất nhiều vào lúc này. 

Nên nhớ, cuộc đời bạn rất dài, việc thắt lưng buộc bụng ngày hôm nay là để giúp bạn tồn tại và xây dựng lại cuộc sống về sau, hơn là chìm sâu trong nợ nần và vô số những vấn nạn khác kéo theo.

Nên nhớ, người ta giúp bạn trong ngắn hạn là để nhìn thấy bạn biết kiểm soát cuộc sống bạn tốt hơn, chứ không phải để nuôi béo lối sống phung phí thiếu suy nghĩ của bạn.

Nên nhớ, đời lên voi xuống chó là chuyện thường tình. Nếu lên voi không khinh chó thì lúc xuống chó vẫn có thể sống đời chó được bình an.

Nên nhớ, ngoài kia khối người đi lên từ khó khăn. Không phải tỷ phú hoặc bác học nào cũng xuất thân nhà giàu và được học hành ở trường danh tiếng. Con cái nhiều khi cần một chút khó khăn để hiểu giá trị cuộc sống. Nếu không, chúng ta chỉ tổ nuôi lớn thói ích kỷ của chúng. Chúng ta nên cho con trẻ kinh nghiệm sống hơn là tiền, vì tiền không ở lại lâu.

Người ta nói "Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời" là đúng, vì nhà giàu ít người biết dạy con biết cần kiệm, để khi có chuyện, rất dễ sa sút và lâm vào cảnh bần hàn.